ΕΝΘΑΡΡΥΝΣΗ: ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΣΤΕ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΝ ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΟΤΙ ΑΞΙΖΕΙ



Μια από τις σημαντικότερες δυνατότητες πού έχουμε για να βελτιώσουμε τη σχέση μας με τα παιδιά, είναι η ενθάρρυνση. Η ενθάρρυνση είναι η διαδικασία κατά την οποία συγκεντρώνουμε την προσοχή μας στα θετικά σημεία των παιδιών μας, για να τους καλλιεργήσουμε την αυτοπεποίθηση και την εκτίμηση στον εαυτό τους. Η ενθάρρυνση βοηθάει τα παιδιά να πιστέψουν στον εαυτό τους και στις ικανότητες τους.

Οι γονείς πού ενθαρρύνουν, βοηθάνε τα παιδιά τους να δεχτούν τα λάθη τους και να μάθουν απ' αυτά. Τα βοηθάνε να καλλιεργήσουν το θάρρος να μην είναι τέλεια. Στις αυταρχικές οικογένειες, τα παιδιά αντλούν την αίσθηση της αξίας τους με το να δέχονται αμοιβές και τιμωρίες από αυτούς πού ασκούν την εξουσία. Στις δημοκρατικές οικογένειες, τα παιδιά επηρεάζονται θετικά με την ενθάρρυνση.

Για να βοηθήσετε τα παιδιά σας να καλλιεργήσουν το αίσθημα της αυτοεκτίμησης, ίσως χρειαστεί ν' αλλάξετε το συνηθισμένο τρόπο με τον οποίο επικοινωνείτε μαζί τους και τους συμπεριφέρεστε. Αντί να συγκεντρώνετε την προσοχή σας στα λάθη τους, τονίστε ό,τι σάς αρέσει και ό,τι εκτιμάτε από αυτά πού κάνουν. Για να γίνει αυτό, θα χρειαστεί ν' αποκτήσετε μια θετική αντιμετώπιση.

Όλοι θέλουμε το καλό των παιδιών μας. Και όμως. Ενώ οι προθέσεις μας είναι καλές, συχνά οι μέθοδοι πού ακολουθούμε για να τα βοηθήσουμε να γίνουν υπεύθυνα, δεν φέρνουν το ποθητό αποτέλεσμα. Διαβάζοντας τις φράσεις πού ακολουθούν, σκεφτείτε τη διαφορά ανάμεσα σ' αυτό πού θεωρείτε ιδανικό, και σ' αυτό πού συνήθως κάνετε. Καθώς θα διαβάζετε, σκεφτείτε ποιες πράξεις θα συμβάδιζαν ίσως περισσότερο με αυτό πού θεωρείτε ιδανικό.

Συχνά οι καθημερινές  μας  σχέσεις  με παιδιά μας δεν συμβαδίζουν με τις καλές μας προθέσεις  και τα ιδανικά μας - και υπάρχει λόγος γι' αυτό. Η κοινωνία στην οποία ζούμε μάς έχει επηρεάσει με τρόπο ώστε να ανακαλύπτουμε εύκολα τα λάθη, να περιμένουμε χειρότερο και γενικά, ν' αποθαρρύνουμε και τ. εαυτό μας και τα παιδιά μας. Κι όμως.   Δ έ είναι ανάγκη  να διαιωνίσουμε αυτό τ. αποθαρρυντικό κύκλο. Μπορούμε να ξαναρχίσουμε με μια νέα αντιμετώπιση και συμπεριφορά.

Ας δούμε λοιπόν τους γονείς αυτούς που έχουν αποφασίσει να γίνουν πιο ενθαρρυντικοί:

 

Πρώτα απ' όλα, σχεδιάζουν να καταργήσουν τους ακόλουθους τρόπους συμπεριφοράς:

Αρνητικές Προσδοκίες
Η ισχυρότερη δύναμη πού επηρεάζει τις ανθρώπινες σχέσεις, είναι οι προσδοκίες. Με λόγια και με κινήσεις, δίνουμε το μήνυμα αυτοί πού περιμένουμε. Τα παιδιά εσωτερικεύουν τις προσδοκίες των μεγάλων, τις κάνουν δικές τους.

Παράδειγμα: Όταν πιστεύουμε ότι ένα παιδί δεν θα πετύχει μια δύσκολη δουλειά, δίνουμε αυτό το μήνυμα με πολλούς τρόπους. Το παιδί αρχίζει ν' αμφιβάλει για τις ικανότητες του και συμπεριφέρεται όπως ακριβώς περιμέναμε: αποτυχαίνει.

Παράλογες Απαιτήσεις
Συχνά προβάλλουμε απαιτήσεις πού είναι αδύνατο να τις ικανοποιήσουν τα παιδιά μας. Περιμένουμε ότι θα ‘χουν τα δωμάτια τους «πεντακάθαρα». Κάθε τρίχα στο κεφάλι τους πρέπει να ‘ναι καλοχτενισμένη. Πρέπει να τα καταφέρνουν σε ό,τι μετράει για μάς - σχολείο, αθλητισμός, αγγαρείες, κλπ. Δίνουμε το μήνυμα ότι περιμένουμε απ' αυτά ακόμα περισσότερα. Και, οτιδήποτε κι' αν κάνουν, ποτέ δεν είναι αρκετά καλό. Περιμένουμε επιτυχίες πού είναι πέρα από την ηλικία και τις δυνατότητες τους.
Λάθη, κάνουμε και στο μη λεκτικό πεδίο: μια κίνηση, μια έκφραση τού προσώπου μας μπορούν να υποκινήσουν τον ανταγωνισμό το ίδιο καλά όσο και μια παρατήρηση. Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στ' αδέρφια, επηρεάζει τόσο τη δύναμη όσο και τις αδυναμίες τού ανθρώπου. Συχνά, ένα παιδί αποκτά ικανότητες σ' εκείνο τον τομέα όπου ένας αδερφός ή μια αδερφή του δεν μπορούν να τα καταφέρουν. Το ίδιο αυτό παιδί ίσως αποφασίσει να μη δοκιμάσει τις ικανότητες του σε τομείς όπου ο αδερφός ή η αδερφή τα καταφέρνουν, γιατί φοβάται ότι δεν μπορεί να πετύχει.

Παράδειγμα: Η δεκάχρονη Ιωάννα έχει καλούς τρόπους, είναι καλή μαθήτρια και βοηθάει στο σπίτι με υπευθυνότητα. Ο Κώστας, ο εφτάχρονος αδερφός της, δεν τα πηγαίνει καλά στο σχολείο και, γενικά, δεν είναι συνεργάσιμος ούτε στο σχολείο ούτε στο σπίτι. Οι γονείς της Ιωάννας και τού Κώστα δείχνουν φανερά περήφανοι για τις επιτυχίες της κόρης τους και απογοητευμένοι με το γιό τους. Είναι πιθανό η Ιωάννα να διατηρήσει αυτή την ευνοϊκή θέση σε βάρος τού Κώστα. Μπορεί κανείς εύκολα να μαντέψει ποιος μαρτυράει τον Κώστα όταν φέρεται αρνητικά. Για να εξακολουθήσει η Ιωάννα να είναι η ευνοούμενη των γονιών της, θα πρέπει και ο Κώστας να είναι το «απολωλός πρόβατο». Αν ο Κώστας γινόταν περισσότερο συνεργάσιμος και υπεύθυνος, η θέση της Ιωάννας σαν «καλό» παιδί, θα κινδύνευε. Υπάρχουν πολλές πιθανότητες ότι η συμπεριφορά της θ άλλαζε. Ίσως υιοθετούσε το ρόλο τού «κακού» παιδιού, στην προσπάθεια της να ξαναβρεί μια θέση μέσα στην οικογένεια.

Σ' αυτό το σημείο ίσως σκεφθείτε: «Αυτό δηλαδή σημαίνει ότι, όταν καταφέρω να βοηθήσω το «προβληματικό» μου παιδί, τότε το «καλό» μου παιδί θα γίνει πρόβλημα;» Ναι. Αυτό συμβαίνει συνήθως.  Εφόσον τα παιδιά έχουν μεταξύ τους ανταγωνισμό, συνήθως, πριν από την μόνιμη αλλαγή, μεσολαβεί μια μεταστροφή των ρόλων. Αυτή η μεταστροφή προς την «προβληματική» συμπεριφορά, είναι τις περισσότερες φορές προσωρινή. Αλλά, καθώς εσείς θα εξακολουθείτε να ενθαρρύνετε όλα σας τα παιδιά, θα μειώνετε τον ανταγωνισμό. Τα παιδιά σας θα γίνουν πιο συνεργάσιμα και θα επιδιώκουν όλο και λιγότερο να βρουν μια θέση ο ένας σε βάρος τού άλλου.

Υπερβολικές Φιλοδοξίες

Οι υπερβολικά φιλόδοξοι γονείς θέλουν να είναι οι καλύτεροι γονείς. Για να το πετύχουν, ζητούν την τελειότητα και από τα παιδιά τους. Η αντιμετώπιση τους αυτή ίσως επηρεάσει τα παιδιά τους και τα κάνει να μην προσπαθούν τίποτα, αν δεν είναι σίγουρα ότι θα έρθουν πρώτα. Το αποτέλεσμα θα είναι ν' αποφεύγουν αυτούς τους τομείς στους οποίους βλέπουν ότι υπάρχει περίπτωση να αποτύχουν. Στις οικογένειες με υπερβολικές φιλοδοξίες, τόσο οι γονείς όσο και τα παιδιά δεν έχουν το θάρρος να μην είναι τέλειοι.

Από την άλλη πλευρά, μερικοί γονείς ανησυχούν πολύ όταν τα παιδιά τους συμμετέχουν μόνο εφόσον μπορούν να είναι οι πρώτοι. Ίσως αυτοί οι γονείς εύχονται να μην είχαν τα παιδιά τους αυτή την αντιμετώπιση. Κάνουν όμως διάφορες παρατηρήσεις όπως: «Θα μπορούσες να πετύχεις καλύτερα, αν ήθελες...», ή «Συνέχισε να δουλεύεις καλά». Τέτοιες παρατηρήσεις υπονοούν ότι τα παιδιά αξίζουν μόνο όταν πετυχαίνουν. Έτσι, ο φιλόδοξος γονιός δίνει στο παιδί το μήνυμα ότι δεν είναι αρκετά καλό.
 

Δύο Μέτρα και Δύο Σταθμά

Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι εκείνοι θα έπρεπε να έχουν δικαιώματα και προνόμια πού αρνούνται στα παιδιά τους.

Παράδειγμα: Η Μητέρα λέει στα παιδιά να μαζέψουν τα πράγματα τους, η ίδια όμως γεμίζει το σαλόνι με χαρτιά πού έφερε απ 'το γραφείο της. Ο πατέρας παραπονιέται ότι όλη μέρα δουλεύει σκληρά και ότι δε θα έπρεπε να τού ζητούν να κάνει δουλειές στο σπίτι. Απαιτεί όμως από τα παιδιά να κάνουν δουλειές όταν επιστρέφουν από το σχολείο. (Λησμονεί ότι το σχολείο και το παιχνίδι είναι η δουλειά των παιδιών και ότι κι αυτά, όπως κι αυτός, δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τις δουλειές).

Τα παιδιά αναγνωρίζουν ότι μερικά δικαιώματα και προνόμια πού παρέχονται από την κοινωνία, όπως είναι το οδήγημα τού αυτοκινήτου έχουν ορισμένους περιορισμούς ηλικίας. Όταν όμως οι γονείς παίρνουν και άλλα δικαιώματα και προνόμια, αρνούνται όμως τα δικαιώματα των παιδιών τους, αυτό δίνει το μήνυμα ότι μέσα στην "οικογένεια τα παιδιά αξίζουν λιγότερο.

Οι γονείς πού θέλουν ν' αλλάξουν αυτή την αποθαρρυντική αντιμετώπιση και, αντί γι αυτήν, να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους, πρέπει να δείξουν διάθεση να καταβάλουν προσπάθειες προς την ακόλουθη κατεύθυνση:

 

Δεχτείτε τα Παιδιά σας Όπως Είναι, Όχι Όπως θα   Έπρεπε να Είναι

Αν θέλουμε τα παιδιά μας να πιστέψουν ότι αξίζουν, πρέπει ειλικρινά να τα δεχτούμε όπως είναι, με όλες τις ατέλειες τους. Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι, επιμένοντας να κατακρίνουν τις ατέλειες των παιδιών τους, θα τα βοηθήσουν να βελτιωθούν. Στην πραγματικότητα, αυτή η αντιμετώπιση φέρνει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Τα παιδιά αποθαρρύνονται. Φανταστείτε πώς θα νιώθατε αν σάς θύμιζαν συνέχεια τα λάθη σας. Θα νιώθατε ότι αξίζετε;

Φυσικά όλοι μας έχουμε περιθώρια για βελτίωση, αλλά δεν είναι αυτό πού μάς απασχολεί τώρα. Το θέμα είναι ότι οι άνθρωποι δε μπορούν να βελτιωθούν αν δε νιώσουν αρκετά καλά με τον εαυτό τους, ώστε να πιστέψουν ότι μπορούν να βελτιωθούν. Φαντασθείτε τώρα πώς θα νιώθατε αν ενθαρρυνόσασταν συνέχεια και ξέρατε ότι μέσα στην οικογένεια σας σάς εκτιμούν.
Πιστεύουμε ότι εκτιμάμε τα παιδιά μας, και τους το λέμε με λόγια. Συχνά όμως, οι πράξεις μας έρχονται σε αντίθεση με τα λόγια μας Λέμε στα παιδιά μας ότι είναι υπέροχα και κατόπιν δείχνουμε δυσαρέσκεια όταν δεν ικανοποιούν τις δικές μας απαιτήσεις.


Πρέπει να μάθουμε να ξεχωρίζουμε το έργο απ' αυτόν πού το κάνει.

Τα παιδιά δεν ενεργούν πάντα όπως θέλουμε εμείς. Πρέπει να τους δώσουμε το μήνυμα ότι τα εκτιμάμε σαν ανθρώπους, άσχετα από την επιτυχία τους.

Παράδειγμα: Σε ένα διαγώνισμα ορθογραφίας, η Μπεθ έκανε πέντε λάθη στις είκοσι λέξεις. Αντί ο γονιός της να επιμείνει στα πέντε λάθη, θα μπορούσε να τονίσει τις δεκαπέντε λέξεις πού έγραψε σωστά. Δίνοντας έμφαση στο θετικό, δίνουμε στη Μπεθ την αίσθηση ότι είναι εντάξει. Ξέρει καλά τα πέντε λάθη της. Δεν είναι ανάγκη να τα τονίσουμε. Όταν τη δεχτούμε όπως είναι, τη βοηθάμε να νιώσει ότι αξίζει σαν άνθρωπος και της δίνουμε το θάρρος να συνεχίσει την προσπάθεια της.

Αγνοείστε τους Μαρτυριάρηδες

Όταν δίνουμε σημασία στις «μαρτυρίες», έχουμε ένα πολύ αποθαρρυντικό αποτέλεσμα. Τα παιδιά χρησιμοποιούν τις «μαρτυρίες» για να φανούν καλά ή για να εκδικηθούν. Οι μαρτυριάρηδες πετυχαίνουν το σκοπό τους χρησιμοποιώντας το τελευταίο τους όπλο: τους γονείς. Όταν ο ένοχος συλλαμβάνεται, έχουν πετύχει το σκοπό τους. ' Όταν οι γονείς επιτρέπουν να τους χρησιμοποιούν μ' αυτόν τον τρόπο, προκαλούν και το «θύμα» να τους χρησιμοποιήσει κι αυτό σε πρώτη ευκαιρία.

Καμιά φορά, οι γονείς προσπαθούν να σταματήσουν τις μαρτυρίες εξηγώντας ότι δεν ενδιαφέρονται πια γι' αυτές. 'Αν και αυτή η αντιμετώπιση ίσως φανεί σωστή, το αποτέλεσμα όμως δεν είναι ικανοποιητικό, γιατί το παιδί εξακολουθεί να επισύρει την προσοχή επειδή μαρτυράει. Είναι καλύτερα να αγνοήσετε την μαρτυρία ασχολούμενοι με άλλα πράγματα. 'Αν και πιστεύουμε ότι ο αποδοτικότερος τρόπος, για ν' αντιμετωπίσουμε πολλές εκδηλώσεις αρνητικής συμπεριφοράς, είναι να τις αγνοούμε, θέλουμε να τονίσουμε ότι, όταν αγνοούμε την αρνητική συμπεριφορά, θα πρέπει ταυτόχρονα να δίνουμε την προσοχή μας στη θετική συμπεριφορά.

Πολλοί γονείς δείχνουν απροθυμία να σταματήσουν τις μαρτυρίες. Φοβούνται ότι τα παιδιά τους δε θα τους πληροφορήσουν όταν κάποιος κάνει κάτι βλαβερό. Πιστεύουμε ότι δε θα συμβεί κάτι τέτοιο. Τα παιδιά γνωρίζουν τη διαφορά ανάμεσα στη μαρτυρία και στην πληροφορία, και θα πληροφορήσουν τους γονείς όταν κάποιος κάνει κάτι βλαβερό. ' Αν τώρα ένα παιδί κάνει κάτι επικίνδυνο, έχετε πάντα στο νου αυτή την αρχή: ασχοληθείτε με την πράξη, όχι μ' αυτόν πού την έκανε. Διαφορετικά, ίσως επαναλάβει αυτή την επικίνδυνη πράξη, προσπαθώντας να σάς εμπλέξει.
 

Ενεργείστε Θετικά

Αφού οι γονείς αναγνωρίσουν με ποιο τρόπο ορισμένες πεποιθήσεις και στάσεις τους εμποδίζουν τις προσπάθειες τους να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους, πρέπει και να συνειδητοποιήσουν ποιος τρόπος συμπεριφοράς συμβαδίζει με τις προθέσεις τους.

Πρώτα απ’ όλα, ένας γονιός πού ενθαρρύνει, παύει να κάνει στο παιδί αρνητικές παρατηρήσεις. Όταν προκύπτουν προβλήματα, χρησιμοποιεί μεθόδους πού δείχνουν σεβασμό στο παιδί - ακούει, δίνει μηνύματα στο πρώτο πρόσωπο (εγώ), βοηθάει στην επίλυση των προβλημάτων και χρησιμοποιεί τις φυσικές και λογικές συνέπειες. (Καθώς προχωρούν τα μαθήματα, θα μάθετε περισσότερα γι' αυτές τις μεθόδους).

Αποφύγετε τον πειρασμό να επέμβετε όταν το παιδί σας προσπαθεί να λύσει ένα πρόβλημα ή να ολοκληρώσει ένα έργο. Η επέμβαση δίνει το μήνυμα μιας καλυμμένης κριτικής: «Δεν μπορείς να το κάνεις σωστά». Αν το παιδί ζητήσει τη βοήθεια σας, περιορίστε τις παρατηρήσεις σας στη μορφή προτάσεων, όχι στη διατύπωση κανόνων. «Τι νομίζεις ότι θα γινόταν αν... Σκέφθηκες να... Βρήκα ότι είναι πολύ βοηθητικό να...»

Αν τα παιδιά ζητούν τη βοήθεια σας, με σκοπό να επισύρουν την άτοπη προσοχή ή να αποφύγουν να σκεφτούν ή να εργαστούν ανεξάρτητα, πείτε τους ότι έχετε εμπιστοσύνη στην ικανότητα τους. «Μπόρεσες να κάνεις την προηγούμενη δουλειά... Άρα μπορείς να χειριστείς κι αυτό το θέμα...»

Πιστέψτε στα Παιδιά για να Μπορέσουν να Πιστέψουν στον Εαυτό Τους

Λίγα παιδιά θα μάθουν να πιστεύουν στον εαυτό τους, αν οι γονείς τους δεν πιστέψουν σ’ αυτά. Πρέπει να μάθουμε να παραβλέπουμε τα λάθη τους και, αντί γι αυτό, να τους δίνουμε το μήνυμα της εμπιστοσύνης μας. Πρέπει να είμαστε συνέχεια έτοιμοι να τονίζουμε τις θετικές πλευρές των προσπαθειών τους.

Δώστε την Προσοχή στη Συνεισφορά, στα Θετικά Σημεία

Για να νιώσουν ότι επαρκούν, τα παιδιά πρέπει να νιώσουν ότι είναι χρήσιμα, και ότι η συμμετοχή τους μετράει.

Βοηθείστε τα να νιώσουν ότι είναι χρήσιμα, αναγνωρίζοντας τις ικανότητες τους και προτείνοντας τους τρόπους για να χρησιμοποιήσουν αυτές τις ικανότητες ώστε να βοηθήσουν την οικογένεια.

Ένα παιδί μπορεί να κερδίσει μια ικανοποιητική θέση μέσα στην οικογένεια, με τη συνεισφορά του.

Παράδειγμα: ' Ένα παιδί ίσως δεν ξεσκονίζει τόσο καλά, μπορεί όμως να σκουπίσει προσεκτικά το διάδρομο. Η μητέρα και ο πατέρας μπορούν να δείξουν στο παιδί πώς να χρησιμοποιεί τις ικανότητες του για να βελτιώσει τη ζωή όλων των μελών της οικογένειας. Αυτό μπορούν να το κάνουν όχι με κολακείες, αλλά δείχνοντας ειλικρινά ότι οι προσπάθειες τού παιδιού βοηθούν την κατάσταση και ότι εκτιμούν αυτές τις προσπάθειες του.

Αναγνωρίστε την Προσπάθεια και τη Βελτίωση το Ίδιο Όπως και το Τελικό Επίτευγμα

 Όταν οι γονείς επιδιώκουν μια επιτυχία - ένα καλύτερο βαθμό στα μαθηματικά, ένα τακτοποιημένο δωμάτιο μέσα στο σπίτι - μερικά παιδιά συμπεραίνουν ότι «δεν είναι αρκετά καλά» αν δεν πλησιάσουν την τελειότητα. Το παιδί πού έχει δυσκολίες στα μαθηματικά, μπορεί να μη μάθει ποτέ τον πολλαπλασιασμό, αν ο γονιός δεν δώσει σημασία στις προσπάθειες του για βελτίωση. Η ενθάρρυνση υπονοεί λογικές προσδοκίες (βήμα-βήμαα). Ακόμα υπονοεί ότι πρέπει να δεχτούμε τις προσπάθειες και τις αποτυχίες τού παιδιού, το ίδιο όπως και τις επιτυχίες του.

Δώστε Ενθάρρυνση. Μην Επαινείτε

Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι όταν επαινούν τα παιδιά τους, τα ενθαρρύνουν. Δεν συνειδητοποιούν ότι ο έπαινος μπορεί να είναι αποθαρρυντικός. Με την πρώτη ματιά, ο έπαινος και η ενθάρρυνση μοιάζουν. Αυτό συμβαίνει γιατί, τόσο ο έπαινος όσο και η ενθάρρυνση συγκεντρώνουν την προσοχή στη θετική συμπεριφορά. Για να μπορέσετε να καταλάβετε τις πολύ σημαντικές διαφορές πού υπάρχουν ανάμεσα στον έπαινο και στην ενθάρρυνση, σκεφτείτε το σκοπό και το αποτέλεσμα τού επαίνου, σε αντίθεση με το σκοπό και το αποτέλεσμα της ενθάρρυνσης.

Ο έπαινος είναι ένα είδος ανταμοιβής. Καλλιεργεί ένα αίσθημα ανταγωνισμού. Δίνεται όταν κερδίζουμε, όταν είμαστε οι καλύτεροι. Στην πραγματικότητα, ο γονιός πού επαινεί λέει: « Αν κάνεις κάτι πού εγώ θεωρώ καλό, θα έχεις την ανταμοιβή σου: θα πάρεις από μένα αναγνώριση και εκτίμηση.» Ο έπαινος είναι μια προσπάθεια να κινητοποιήσουμε τα παιδιά με την εξωτερική ανταμοιβή.

Από την άλλη πλευρά, η ενθάρρυνση δίνεται για την προσπάθεια ή για τη βελτίωση, όσο μικρή και ελάχιστη κι αν είναι. Συγκεντρώνει την προσοχή στα θετικά σημεία τού παιδιού, σαν ένα μέσο πού διαθέτει το παιδί για να συνεισφέρει στο σύνολο. Ο γονιός πού ενθαρρύνει, δεν ενδιαφέρεται να συγκρίνει το παιδί με άλλους. Αντίθετα, ενδιαφέρεται ώστε το παιδί να δεχτεί τον εαυτό του και να καλλιεργήσει το θάρρος ν' αντιμετωπίζει τις δυσκολίες. Η ενθάρρυνση αποβλέπει στο να βοηθήσει το παιδί να νιώσει ότι αξίζει. Έτσι λοιπόν, προσπαθεί να κινητοποιήσει το παιδί ώστε να δρα με εσωτερική παρόρμηση. Επίσης, σε αντίθεση με τον έπαινο, η ενθάρρυνση μπορεί να δοθεί κι' όταν τα παιδιά «έχουν πεσμένο το ηθικό», όταν νιώθουν ότι δεν τα καταφέρνουν αρκετά καλά, ή όταν αντιμετωπίζουν μια αποτυχία.

Ο έπαινος, όπως και η τιμωρία, είναι μια μέθοδος κοινωνικού ελέγχου. Η υπερβολική εξάρτηση από τον έπαινο, μπορεί να έχει ανασταλτικά αποτελέσματα. Τα παιδιά ίσως πιστέψουν ότι η αξία τους εξαρτάται από τη γνώμη των άλλων. Το παιδί πού συμβιβάζεται και πού έχει αυτή την πεποίθηση, συνήθως πετυχαίνει να εξασφαλίσει τον έπαινο. Με τη σειρά του, ο έπαινος ίσως αποθαρρύνει το παιδί πού συμβιβάζεται. Ίσως το κάνει να θέλει να συνεργαστεί μόνο όταν το επαινούν. ' Αν δεν το επαινούν, το παιδί αυτό ίσως πάψει να συνεισφέρει. Επίσης, όταν πιστεύει ότι «αξίζω μόνο όταν ευχαριστώ  τους  άλλους»,   ίσως  πάρει αποφάσεις καταστρεπτικές για τον εαυτό του. Τα αποθαρρυμένα παιδιά, πού έχουν αυτή την πεποίθηση, σπάνια κάνουν κάτι πού να ικανοποιεί τις απαιτήσεις των ενήλικων. Γι αυτό και σπάνια παίρνουν τον έπαινο. Όταν όμως έρχεται η ανταμοιβή, (σε σπάνιες περιπτώσεις), τότε η συμπεριφορά τους μπορεί να χειροτερέψει ξαφνικά, για μια από τις ακόλουθες αιτίες:

1.  Δεν πιστεύουν ότι αξίζουν τον έπαινο, και νιώθουν την ανάγκη ν' αποδείξουν πόσο λίγο αξίζουν.

2.  Φοβούνται ότι ποτέ δε θα μπορέσουν ξανά να κερδίσουν τον έπαινο. Αναρωτιούνται: «Θα τα καταφέρω άραγε να ξαναπάρω έπαινο; Καλύτερα να σώσω τα προσχήματα, αποφεύγοντας ακόμα και να προσπαθήσω.».

Έτσι, ο έπαινος για το αποθαρρυμένο παιδί, πού έχει απόλυτη ανάγκη για αναγνώριση, ίσως έχει το αποτέλεσμα να το αποθαρρύνει ακόμα περισσότερο.

Μερικά παιδιά νιώθουν εχθρότητα απέναντι στα άτομα πού εκπροσωπούν την εξουσία. Όταν οι γονείς επιχειρούν να ελέγξουν με τον έπαινο παιδιά αυτού τού τύπου, τα παιδιά αρνούνται να επαναλάβουν την επιθυμητή συμπεριφορά. Νιώθουν ότι τα «υποχρεώνουν να υπακούσουν» και αρνούνται να συνεργαστούν, θεωρώντας κάθε μορφή συνεργασίας σαν υποχώρηση. Μερικά παιδιά φέρονται αρνητικά, αμέσως μετά τον έπαινο, επιχειρώντας, για μια ακόμα φορά, να νικήσουν τον γονιό πού τα ελέγχει. Μέσα στη σύγχυση του, ο γονιός πού επαινεί, συχνά χρησιμοποιεί την τιμωρία, σε μια προσπάθεια να ξανακερδίσει τον έλεγχο. Έτσι, συνεχίζεται ο φαύλος κύκλος: έπαινος (ή άλλη μορφή αμοιβής).... και τιμωρία..., έπαινος... και τιμωρία.

Ο έπαινος χρησιμοποιεί φράσεις πού κρίνουν την αξία τού παιδιού.

Παραδείγματα:
«Είσαι τόσο καλό παιδί!»

Δεν είναι τόσο εύκολο να ικανοποιούμε συνέχεια αυτή την προσδοκία «Μήπως περιμένουν από μένα να είμαι πάντα καλός; Είμαι στ' αλήθεια καλός; Είμαι καλός ακόμα κι όταν δεν κάνω ό,τι θέλουν;»

Αντίθετα, η ενθάρρυνση συγκεντρώνει την προσοχή στο πόσο η συνεισφορά τού παιδιού υπήρξε βοηθητική.

«Πήρες δέκα! Αυτό είναι σπουδαίο!»

Σπουδαίο για ποιόν; Μήπως είναι σπουδαίο επειδή σάς κάνει να νιώσετε «Καλός» γονιός; Μήπως το παιδί πρέπει να συμπεράνει ότι αξίζει μόνο όταν παίρνει δέκα; Τι θα λέγατε αν το παιδί ερχόταν σπίτι μ' ένα εφτά;

Αντίθετα, η ενθάρρυνση συγκεντρώνει την προσοχή στο πώς νιώθει το παιδί για το δεκάρι «Φαίνεσαι πολύ περήφανος γι' αυτό το δέκα»

«Τι ωραία πού εργάστηκες!»

Αν και ίσως νομίσετε ότι δούλεψε καλά, είστε βέβαιος ότι και το παιδί συμφωνεί; Πέρα απ’ αυτό, τίνος η αξιολόγηση έχει μεγαλύτερη σημασία: η δική σας ή τού παιδιού;

Αντίθετα, η ενθάρρυνση θα βοηθούσε το παιδί να νιώσει ότι αξίζει, λέγοντας του ότι εκτιμήσατε πολύ την συνεισφορά του.

«Είμαι τόσο περήφανος για σένα!»

Μήπως στην πραγματικότητα λέτε: «Με κάνεις να φαίνομαι τόσο καλός» ή «αληθινά μ' ευχαρίστησες επειδή κάνεις ό,τι θέλω»;

Αντίθετα, η ενθάρρυνση θα συγκέντρωνε την προσοχή στο πώς νιώθει το παιδί για την αξιοπρόσεκτη πράξη του.

Τέτοια επαινετικά λόγια συγκεντρώνουν την προσοχή στην εξωτερική αξιολόγηση και στην αυτοπροβολή. Όταν οι γονείς επαινούν τη συμπεριφορά, μαθαίνουν στα παιδιά να συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους άλλους και να καταβάλουν προσπάθεια μόνο για προσωπικό όφελος.

Αντίθετα, η ενθάρρυνση συγκεντρώνει την προσοχή στην εσωτερική αξιολόγηση και στη συνεισφορά. Οι γονείς πού ενθαρρύνουν μαθαίνουν τα παιδιά τους να δέχονται τις ατέλειες τους, να έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και να νιώθουν χρήσιμα προσφέροντας.

http://www.newmommy.gr/public/upload/images/5365c89413e5b_5365c893b16bb_SuperheroFatherandSon.jpg


Πηγη:
Σχολείο για Γονείς
Δρ Ντον Ντικμέγιερ, Δρ Γκάρι Μακ Κέι
Εκδόσεις Θυμάρι

Άλλα άρθρα

comments powered by Disqus

[X] Κλείσιμο Παράθυρου

Για να βλέπετε πρώτοι τα νέα άρθρα κάνετε click στο Like button


0.05623